محاسبه‌ی بهای تمام‌شده

محاسبه بهای تمام ‌شده محصولات یک واحد تولیدی و یا خدمات عرضه‌شده توسط یک موسسه خدماتی به وسیله تکنیک هایی صورت میگیرد که اصطلاحا “حسابداری بهای تمام ‌شده نام دارد.

محاسبه بهای تمام ‌شده محصولات یک واحد تولیدی و یا خدمات عرضه‌شده توسط یک موسسه خدماتی به وسیله تکنیک هایی صورت میگیرد که اصطلاحا “حسابداری بهای تمام ‌شده نام دارد.

بهای تمام ‌شده چیست ؟

اصطلاح بهای تمام ‌شده یک واژه آشنا در گفت و گوی‌های روزمره می‌باشد که بارها آن را تکرار کرده‌ایم.
ساخت این ملک چقدر هزینه داشته است؟
این پروژه برای شما سودآور بوده است؟
برای خرید این ماشین جمعاً چقدر هزینه شده است؟
جملاتی که مفهوماً صحبت از بهای تمام ‌شده محصولات و خدمات می‌نماید.
در همه این جملات مفهوم بهای تمام ‌شده به عنوان هزینه و یا بهایی که برای به دست آوردن چیزی پرداخته‌ایم ،مطرح شده است. در یک موسسه تولیدی نیز همواره این سؤال مطرح است که محصولی که ساخته شده است به چه بهایی تمام‌شده است ؟
البته این موضوع منحصر به مؤسسات تولیدی نیست ،مدیران و صاحبان مؤسسات تجاری ،مجریان یک پروژه صنعتی و عمرانی نیز همواره نگران بهای تمام ‌شده و کنترل هزینه‌ها عملیات خود می‌باشند ،در واقع همیشه یک سؤال منطقی وجود دارد که ((چه چیزی را به چه قیمتی به دست آورده‌ایم؟))
پاسخ این سؤالات در حسابداری بویسله تکنیک‌ها و روش‌هایی داده می‌شود که به آن حسابداری بهای تمام ‌شده یا “حسابداری صنعتی “می‌گویند

 

در بحث بهای تمام ‌شده تنها به صرف به دست آوردن بهای تمام ‌شده محصولات عایدی کافی نخواهد داشت ،مهم‌ترین موضوع به دست آوردن عوامل و مرکز اثرگذار در بهای تمام ‌شده هست و یا به زبان ساده‌تر ارتباط بهای تمام ‌شده با نوع هزینه‌ها و محل وقوع آنها و دلیل افزایش و کاهش بهای تمام ‌شده موضوعی است که دلیل به دست آوردن سیستمی بهای تمام ‌شده را بیش از پیش روشن می‌نماید.
در واقع محاسبه بهای تمام ‌شده در بدو امر کاری ساده به نظر می‌رسد، چرا که در هر موسسه تولیدی حداقل برای محاسبه سود و زیان سال ،ناچارند که هزینه‌ها را ثبت و در مقابل درآمدها قرار دهند.حال کافی است مشخص گردد که در طی سال چه محصولاتی و با چه کمیتی تولید شده است و با تخصیص این هزینه‌ها به تولیدات ،قیمت تمام‌شده هر محصول به دست خواهد آمد. ولی انجام کار همان طور که گفته شد به مراتب از گفتن آن مشکل تر هست.

حسابداری صنعتی حوزه‌ای از حسابداری است که به چگونگی محاسبه قیمت تمام شده محصول جهت اندازه گیری موجودیت‌ها و تعیین سود دوره و کنترل هزینه‌ها و سایر موارد تأکید دارد. حسابداری صنعتی طی یک فرآیند هزینه‌ها را شناسایی، اندازه‌گیری، طبقه بندی، تلخیص و جمع‌آوری نموده که اصطلاحاً به این فرآیند هزینه‌یابی اطلاق می‌شود

نگاهی به تعریف هزینه

هزینه به معنی خروج وجه نقد از یک واحد انتفاعی یا مصرف یا استهلاک دارائی‌های موجود و یا افزایش بدهی‌ها و یک واحد ترکیبی از آنها که در نتیجه اجرای فعالیت‌های اصلی یا جانبی واحد تجاری، واقع و به کاهش حقوق صاحبان سهام منجر می‌شود اطلاق می‌گردد.

در حسابداری صنعتی هزینه به عنوان منابع مصرف شده برای رسیدن به یک هدف خاص، معرفی می‌شود. همچنین حسابداری صنعتی علاوه بر هزینه‌های اضافی گذشته با هزینه‌های برآوری و آتی-منابعی که قرار است در آینده مصرف یا فدا شوند- نیز سر و کار دارن

اجزای سیستم بهای تمام شده

سیستم بهای تمام شده، اطلاعات را از زیر سیستم‌های انبار، حقوق و دستمزد، حسابداری و منابع انسانی جمع آوری کرده و طی دستور العملی، با داشتن تعداد محصول تولیدی محاسبه می کند.

حسابداری بهای تمام شده در چه سازمان‌هایی کاربرد دارد؟

گاهی تصور می‌شود کاربرد حسابداری صنعتی و بهای تمام شده محدود به کارخانجات و صنایع تولیدی می‌باشد. هرچند شاید مشهورترین کاربرد آن در این جهت باشد ولی سایر مؤسسات نیز از حسابداری بهای تمام شده بهره برده و از روش‌های حسابداری بهای تمام شده در بانک‌ها، شرکت‌های بیمه، عمده فروشی‌ها، شرکت‌های حمل و نقل، شرکت‌های هواپیمایی، دانشگاه‌ها و بیمارستان‌ها در جهت کارایی بیشتر استفاده می‌گردد.

حسابداری بهای تمام شده یک ابزار بسیار مهم در اختیار مدیریت می‌باشد تا مدیران با استفاده از حسابداری صنعتی، بهای تمام شده تولیدات یا کالای خریداری شده یا فروش رفته را محاسبه کرده و کنترل خود را بر روی هزینه‌های مواد، دستمزد و سایر هزینه‌های تولید اعمال نمایند. مدیران اگر گزارش‌های دقیق و صحیحی از عوامل هزینه نداشته باشند در تصمیم گیری خود در جهت افزایش تولید یا سایر تصمیم گیری‌ها و راه انجام تصمیمات خود با مشکل مواجه خواهند شد.

لزوم استفاده از ابزاری‌ که با امکانات خاص و ویژه کمک دست مدیران آرگا تراز مدبر  باشد تا با ارایه گزارش‌های متنوع و کاربردی احاطه آنان را بر اطلاعات موجود بیشتر نماید، به روشنی مشخص است. بر این اساس آرکا تراز مدبر با استفاده از دانش مشاوران و مدیران خبره تولید و دیدگاه‌های مشتریان خود،   راهکاری مکانیزه با عنوان آرکا تراز مدبر ارایه نموده که علاوه بر استفاده از تکنولوژی‌های روز، هماهنگی و یکپارچگی سطح بالایی با سایر سیستم‌ها مانند حسابداری، انبار و تدارکات برقرار نموده است. این سیستم علاوه بر دارا بودن قابلیت‌های استاندارد یک سیستم صنعتی، امکان یکپارچگی را دارا بوده.