دادرسی مالیاتی

تنظیم دفاعیه مالیاتی
لایحه دفاعیه مالیاتی

سازمان امور مالیاتی ایران تنها مرجع تشخیص مالیات در کشور می باشد و این صلاحیت را قانون اساسی و قانون مالیات های مستقیم سازمان امور مالیاتی داده است بنابراین تنها مرجعی که برای محاسبه و تشخیص مالیات و وصول آن و اقدامات اجرایی، علیه بدهکاران مالیاتی، دارای صلاحیت و اختیارات قانونی می باشد سازمان امور مالیاتی است.

بدیهی است که اقدامات و فعالیتهای سازمان امور مالیاتی باید برابر قوانین مالیاتی و قوانین جاری کشور باشد و در حدودی که قانون به آن اختیارات و صلاحیت داده است رفتار نماید.

ممکن است ادارات امور مالیاتی یا مأموران مالیاتی در انجام وظایف قانونی خود دچار خطا و اشتباه در محاسبه و تشخیص مالیات و یا خطا در وصول مالیات و اقدامات اجرایی شوند و به حقوق مالیات دهنده، خواسته یا ناخواسته، تعرض یا اجحاف شود.

اختیار مودیان برای اعتراض نسبت به اقدامات مأموران و ادارات مالیاتی

در چنین وضعیتی، قوانین کشور از جمله قانون مالیاتهای مستقیم به مالیات دهندگان و (موذیان) اختیار و حق داده است که برای احقاق حقوق مالیاتی خود اقدام به طرح دعوی مالیاتی نمایند و به اقدامات ادارات و یا مأموران مالیاتی، اعتراض کنند.

دعوی مالیاتی و اعتراض مالیات دهنده نسبت به اقدامات ماموران مالیاتی و یا ادارات مالیاتی در قالب دادخواست، درخواست، اعتراضیه و هر عنوان دیگری که باشد در این نوشتار تحت عنوان دفاعیه مالیاتی، مورد بحث قرار می گیرد.

شرایط شکلی و ماهوی دفاعیه مالیاتی

برای اینکه دفاعیه مالیاتی موثر واقع شود باید دارای شرایط شکلی و ماهوی قانونی باشد.

تنظیم دفاعیه مالیاتی یک اقدام حقوقی مهم و ویژه است که بایستی به وسیله وکلای مالیاتی و کارشناسان حقوق مالیاتی صورت بگیرد تا بدین ترتیب اطمینان حاصل شود که علاوه بر رعایت موازین شکلی و ماهوی قانونی حقوق مالیاتی مودی نیز به درستی و با دقت مورد بررسی و توجه قرار گرفته است.

در هر صورت از آنجا که اختیارات سازمان و مأموران مالیاتی گسترده و ویژه می باشد و دارای ضمانت اجرایی نسبتاً قدرتمند است تنظیم دفاعیه مالیاتی در برابر چنین سازمانی، دارای ویژگی و اهمیت خاص خود است.

در تنظیم دفاعیه مالیاتی، شرایط شکلی زیر باید رعایت گردد:
۱) دفاعیه مالیاتی اشخاص حقیقی

دفاعیه مالیاتی باید از سوی شخص مؤدی و یا وکیل و یا قائم مقام قانونی صورت گیرد.

الف- در فرضی که شخص مؤدی در قید حیات است و محجور نیست و به کسی برای دفاع از حقوق مالیاتی اش وکالت نداده باشد تنظیم دفاعیه مالیاتی و ارائه آن به مراجع رسیدگی مالیاتی بر عهده شخص مودی مالیاتی خواهد بود.

ب- در صورتی که شخص در قید حیات باشد اما بنا بر دلایلی محجور شود دفاع از حقوق مالیاتی و ارائه دفاعیه مالیاتی به عهده قیم آن شخص خواهد بود.

ج- اگر مالیات دهنده (مودی) در قید حیات است و محجور نیست و در امور مالیاتی خود به شخصی وکالت داده است تنظیم و ارائه دفاعیه مالیاتی به عهده وکیل وی خواهد بود مشروط بر آن که در وکالتنامه، اختیارات لازم و کافی برای دفاع از امور مالیاتی خود را به وکیل مربوطه اعطا نموده باشد.

د- در صورت فوت مودی، ورثه وی به عنوان قائم مقام مورث خود برای تنظیم و تسلیم دفاعیه مالیاتی، ذیصلاح شناخته می شوند.

۲) دفاعیه مالیاتی اشخاص حقوقی

الف- در فرضی که شخص حقوقی، اعلام ورشکستگی نکرده باشند مدیران شرکت، مسئول تنظیم دفاعیه مالیاتی و ارائه آن به مراجع ذیصلاح مالیاتی خواهند بود.

منظور از مدیران شرکت به طور کلی، اعضای هیئت مدیره و مدیرعامل شرکت است.

ب- همچنین وکیل شرکت در صورتی که اختیارات لازم برای دفاع مالیاتی از شخص حقوقی را دارا باشد می‌تواند با حضور در مراجع قانونی از حقوق مالیاتی شخص حقوقی دفاع کند.

ج- در صورتی که شرکت منحل یا ورشکسته شده و هنوز ختم تسویه اعلام نگردیده باشد مدیران تصفیه، صلاحیت تنظیم دفاعیه مالیاتی و تسلیم آن به مراجع قانونی را دارند.

۳) توجه به حدود صلاحیت مراجع رسیدگی به دفاعیه مالیاتی

در تنظیم دفاعیه مالیاتی باید حدود صلاحیت مقام یا مرجعی که دفاعیه مالیاتی به آن تسلیم می شود مورد توجه قرار گیرد.

به طور مثال اگر صلاحیت رسیدگی به اعتراض مودی، برابر قانون به ممیز مالیاتی داده شده باشد در تنظیم دفاعیه مالیاتی باید حدود و صلاحیت ممیز مالیاتی را در نظر داشت.

همچنین اگر نسبت به موضوع اعتراض مالیاتی، صلاحیت رسیدگی برابر قانون با هیئت حل اختلاف مالیاتی باشد تنظیم دفاعیه مالیاتی باید خطاب به هیات حل اختلاف مالیاتی و با در نظر گرفتن میزان صلاحیت های مرجع رسیدگی باشد.

۴) رعایت اختصار در تنظیم دفاعیه مالیاتی

در تنظیم دفاعیه مالیاتی و نحوه نوشتن دفاعیه مالیاتی باید رعایت اختصار و آیین نگارش پارسی به عمل آید و از تنظیم دفاعیات طولانی و طرح مطالب تکراری پرهیز گردد.

۵) استناد به مواد قانونی در تنظیم دفاعیه مالیاتی

در تنظیم دفاعیه مالیاتی بهتر است به مواد قانونی و نظریات و تصمیمات شورای عالی مالیاتی و همچنین آراء هیات عمومی دیوان عدالت اداری استناد شود.

۶) توجه به موضوع مورد شکایت در تنظیم دفاعیه مالیاتی

در تنظیم دفاعیه مالیاتی موضوع تصمیم اقدام یا مورد مالیاتی که مورد اعتراض است باید به طور دقیق مشخص و تصریح گردیده باشد.